De Standaard Lineas loop als een trein

15 January 2018

Blog

‘Er is geen alternatief voor spoor'

Lineas-CEO Geert Pauwels wil mobiliteitsknoop ontwarren

Van een verlieslatende ‘kaartclub’ tot de meest aantrekkelijke werkgever voor trein­bestuurders. Ceo Geert Pauwels speelt een hoofdrol in de heropstanding van de spoorvrachtmaatschappij Lineas.

 

Geert Pauwels is zelf ook geschrokken. Dat een treinbestuurder van de NMBS zijn traject saboteert om zo snel mogelijk ontslagen te worden (zie Vooraf), kan de ceo van goederentransporteur Lineas absoluut niet goedkeuren. 'Maar ik snap de frustratie van die man. Hij wil weg bij de NMBS, maar zit er nog een jaar vast. Goederentransport via het spoor groeit snel en treinbestuurder is een knelpuntberoep geworden. We hebben er heel veel nodig, maar de instroom is te klein en het is niet eenvoudig om die technische profielen in te vullen, een opleiding duurt tien maanden.'

 

De actie van de balorige NMBS-machinist deze week bleek de perfecte pr-campagne voor Lineas. Een treinbestuurder getuigde over hoe hij er een nettoloon van 4.000 euro verdient. 'Binnen het uur kwamen er al drie cv's binnen', zegt Pauwels wanneer hij ons ontvangt op de achttiende verdieping van het Zenithgebouw, aan het Brusselse Noordstation. 'En de teller tikt snel aan.'

 

Het is een wereld van verschil met een aantal jaren geleden, toen onheilstijdingen en rampspoedberichten het nieuws over goederenvervoer per spoor domineerden. B-Cargo, de voormalige goederenafdeling van de NMBS, waaruit Lineas groeide, stond in 2007 nog op de rand van het bankroet toen Brussel het Europese goederenverkeer per spoor liberaliseerde. Hoe komt het dan dat Lineas amper tien jaar later machinisten verleidt zoals stroop vliegen aantrekt?

 

Met de grove borstel

'Er is gigantisch veel veranderd', zegt Lineas-topman Geert Pauwels, die in 2008 bij B-Cargo aan de slag ging. De goederenafdeling van de NMBS telde nog 5.000 werknemers en werd door een vakbondstopman al spottend 'de grootste kaartclub van België' genoemd. In 2009 maakte het bedrijf nog 115 miljoen euro ebitda-verlies. Toen Pauwels in 2011 zelf het roer in handen nam en het bedrijf werd omgedoopt tot NMBS Logistics, bedroeg dat verlies nog 40 miljoen. Uiteindelijk kocht de Franse durfkapitalist Argos Soditic in 2015 de meeste aandelen van de NMBS-dochter (69 procent), waarna het bedrijf onder de naam B Logistics door het leven ging.

 

We zijn ondertussen bijna drie jaar en (nog) een naam later - vorig jaar werd B Logistics Lineas - en van de 'kaartclub' blijft nog minder dan de helft over. Pauwels ging met de grove borstel door het personeelsbestand. Daarvoor steunde hij niet alleen op zijn ervaring met herstructureringen als consultant bij McKinsey, maar zag hij als kabinetsmedewerker bij toenmalig minister van Overheidsbedrijven Rik Daems (Open VLD) hoe Sabena op de fles ging.

 

Vandaag werken er nog 1.900 mensen bij Lineas, van wie de helft gedetacheerd door de NMBS en die nog statutair zijn. Van de 5.000 statutairen die in 2009 aan de slag waren, stuurde Pauwels er 4.000 terug naar de NMBS, daarnaast wierf hij bijna duizend nieuwe contractuelen aan.

 

'Obsessionele optimist'

'Het ging heel hard', zegt Pauwels, zonder te aarzelen. Dat doet hij zelden. Pauwels praat als een sneltrein, gedreven en met overtuiging. Niet één keer leunt hij achterover tijdens het gesprek. Die gedrevenheid maakt Pauwels niet de makkelijkste baas om voor te werken, valt te horen bij insiders. 'Een obsessionele optimist', valt te horen, 'en dat is nog zacht uitgedrukt.'

 

Pauwels ontkent het niet. Integendeel, 'dat was ook nodig om dit bedrijf weer op de rails te krijgen. Als je van een bedrijf met 115 miljoen euro verlies een rendabel bedrijf wil maken, dan is een gewone optimist zijn niet voldoende. Mensen noemden het een mission impossible en belachelijk, maar ik heb het wel gedaan. Anderen zullen het ongelooflijke koppigheid noemen, want er waren honderden redenen om het niet te doen. Ik heb geen cadeaus gekregen. Het aantal keren dat er messen in mijn rug zijn gestoken of dat ik politiek ben afgeschoten ... dan moet je gewoon hardnekkig volhouden en blijven gaan.'

 

Overleving

Als we Pauwels vragen wat nu voor de ommekeer bij Lineas heeft gezorgd, vallen de woorden 'cultuurverandering' en 'communiceren' keer op keer. Pauwels erfde een 'brandend platform' zegt hij, zoals Johnny Thijs destijds van een log overheidsbedrijf een modern en concurrentieel postbedrijf moest maken. 'Een schoolvoorbeeld van een geslaagde herstructurering', noemt Pauwels die transformatie. Het is geen toeval dat twee andere sleutelfiguren bij Lineas ook nauw betrokken waren bij het herstructureringswerk van Thijs bij Bpost.

'Het probleem was zo gigantisch, een catastrofe. We moesten onmiddellijk in "survival-modus" schakelen en hebben daar heel open over gecommuniceerd naar het personeel toe. We trokken het terrein op en organiseerden "roadshows", om ons plan voor te stellen. We moesten onze mensen duidelijk maken dat we het als bedrijf zelf zouden moeten oplossen, want in tegenstelling tot vroeger mocht de overheid bij een geliberaliseerd bedrijf niet langer bijspringen van Europa. Wilden we het nieuwe Sabena worden?'

 

Het vergde flink wat overtuigingskracht om de scepsis bij het personeel te overwinnen, zegt Pauwels. 'Toen we de cargo afsplitsten van het passagiersvervoer en een privéonderneming werden, hadden we geen treinbestuurders. We sloten sociale akkoorden af met de vakbonden bij de NMBS om individueel met de treinbestuurders te mogen praten. Voor hen was het vaak een sprong in het ongewisse. Ze moesten hun veilige cocon verlaten en 20 à 25 verlofdagen laten vallen. In ruil daarvoor werden ze wel marktconform verloond.'

 

In het begin was er weinig enthousiasme. De socialistische vakbond beschreef de roadshows als 'Pauwels' leugenmobiel', maar langzaam stapten mensen mee in zijn plan. De statutaire werknemers die niet in de transformatie van Lineas pasten, konden dankzij een 'gunstige leeftijdspiramide' met pensioen of kregen een nieuwe plek binnen de NMBS-groep.

 

Spoor 4.0

De overblijvers hebben intussen de omslag gemaakt en enthousiasme regeert op de werkvloer van Lineas, verzekert Pauwels. 'Onze werknemers organiseren onderling zelfs wedstrijden in eco-driving, waarbij ze proberen zo zuinig mogelijk te rijden.'

 

Het illustreert hoe zijn bedrijf de ommekeer heeft gemaakt en er een volledig 'nieuwe dynamiek op de werkvloer heerst', zegt Pauwels. Nu zijn bedrijf uit de 'overlevingsmodus' is, kan de Lineas-topman zich amper inhouden om werk te maken van nieuwe 'wilde' ideeën. Spoor 4.0, zo vat Pauwels het samen in één woord. Hij droomt ervan het spoorgoederenvervoer in Europa technologisch naar een heel ander tijdperk te voeren. Nu de zelfrijdende auto's voor de deur staan, moet het volgens hem zeker haalbaar zijn om zelfrijdende treinen te introduceren. 'Dat is zelfs makkelijker, want een trein zit vast aan twee sporen.'

In een eerste fase denkt Pauwels aan experimenten met zelfrijdende machines op rangeer­stations, waar wagons samengekoppeld of losgemaakt worden. Pauwels is er rotsvast van overtuigd dat zijn bedrijf zo heel wat geld en tijd kan uitsparen.

 

Die spoorrevolutie is ook broodnodig als we een antwoord willen vinden op de forse toename van het goederenvervoer die het komende decennium wordt verwacht. Europa voorspelt een stijging met 35 procent tegen 2030: 'Vervoer per spoor is de enige manier om al die goederen nog op hun bestemming te krijgen, er is geen alternatief.'

 

Tegen de opwarming

Bovendien is de transformatie van Lineas ook van maatschappelijk belang, zegt Pauwels. 'Daarom werken mensen hier ook graag.' Want hoe meer goederentreinen er op de sporen staan, hoe meer trucks van de weg kunnen worden gehaald. Dat is niet alleen goed om onze steeds langer wordende files een halt toe te roepen, het helpt ook in de strijd tegen de klimaatopwarming.

 

'De grote uitdaging is om goede spoordiensten te ontwikkelen die onze industriële klanten aanzetten hun producten via het spoor te vervoeren', zegt Pauwels. 'Natuurlijk willen wij er ook geld mee verdienen.' Pauwels heeft een plan om vanuit ons land als eerste spoorgoederenbedrijf in Europa een uitgebreid Europees netwerk van rechtstreekse en klokvaste spoorverbindingen uit te bouwen. De naam van het netwerk, Green Xpress, verraadt dat het ook moet bijdragen om de CO 2-uitstoot te doen dalen.

 

De Europese ambities tonen hoe Lineas groeide van een op sterven na dode onderneming tot een bedrijf dat vandaag weer helemaal zijn mannetje staat in een concurrentiële markt, met flinterdunne marges. 'Onlangs kwam ook de minister een kijkje nemen', zegt Pauwels op het einde van het gesprek. 'Hij was erg onder de indruk en beseft dat dit een cultuurverandering is die ook nog bij de NMBS en Infrabel moet gebeuren.'

 

'Maar bij de NMBS blijft het soms moeilijk om buiten de lijntjes te kleuren. Bij Lineas, daarentegen, heb ik gewoon een heel nieuw kleurboek gepakt.'

 

Lees het volledige artikel

News